Tin hot

Những câu ngụy biện điển hình của người Việt Suy ngẫm

Có một thói quen rất nguy hiểm mà người Việt thường xuyên sử dụng trong giao tiếp, đó là thói quen ngụy biện. Thói quen này đã lây nhiễm một cách vô hình từ giao tiếp thường nhật, từ tâm lý thắng thua khi tranh cãi, và nhất là trong cộng đồng cư dân mạng…

Ngụy biện hay Fallacy là khái niệm để chỉ những cách lập luận tưởng chừng là đúng, nhưng thực chất lại là sai lầm và phi logic trong tranh luận. Ngụy biện có thể biến một vấn đề từ sai thành đúng, và từ đúng trở thành sai. Ngụy biện có thể dẫn đến những cái nhìn sai lệch và tư duy sai lầm mà chính bản thân người nói cũng không nhận ra được.

Những ai đã có kiến thức về ngụy biện đều hiểu một điều đáng buồn rằng: Người Việt rất hay ngụy biện và tư duy ngụy biện! Chúng ta đều biết hai chữ “ngụy biện”, nhưng liệu chúng ta có thật sự hiểu về nó? Bạn có tin rằng tại Việt Nam, ngụy biện đã cướp đi mạng sống của con người?

Trên thế giới, ngụy biện đã trở thành một kiến thức được biết đến rộng rãi, và các nhà nghiên cứu đã thống kê khoảng trên dưới 100 loại ngụy biện khác nhau. Đáng tiếc là tài liệu về ngụy biện tiếng Việt chỉ có một vài nguồn, đó là trang GS Nguyễn Văn Tuấn, trang Thư viện khoa học, hay trang “Ngụy biện – Fallacy” của TS. Phan Hữu Trọng Hiền.

Dưới đây xin được tổng hợp lại 9 câu “ngụy biện” điển hình của người Việt đã được nêu ra tại các nguồn tài liệu trên:

1. “Nhìn lại mình đi rồi hẵng nói người khác”

Mình làm sai thì là sai rồi, sao lại không nhận sai, không nói thẳng vào vấn đề “mình sai” mà lại quay qua tìm điểm yếu của người khác? Việc này cũng giống như là khi nhận được góp ý: “Viết sai chính tả rồi kìa”, thì thay vì sửa sai, bạn lại bốp chát: “Thế mày chưa viết sai bao giờ à?”

 

2. “Có làm được gì cho đất nước đâu mà to mồm”

Người ta có làm được gì hay không thì là điều mình chưa biết, hơn nữa bạn đã “lạc đề” rồi. Vấn đề người ta nêu ra thì bạn không trả lời, không đưa ra luận điểm logic, mà lại đi đường vòng, chuyển qua công kích người khác.

 

3. “Nó ăn trộm chó thì cứ đánh cho nó chết”

Lập luận này đã khiến cho những kẻ trộm chó vốn không đáng phải chết bị giết chết bởi chính những người dân tưởng chừng “lương thiện”. “Ăn trộm chó” là sai, nhưng “giết người” cũng là sai, hai sai thì không phải là một đúng, mà là sai lại càng sai.

 

4. “Làm được như người ta đi rồi hãy nói”

Lại một hình thức “lạc đề”. Luận điểm mà người ta đưa ra thì bạn không xoay quanh mà bàn luận, lại cứ phải công kích cá nhân người khác thì mới vừa lòng sao?

 

5. “Nếu không hài lòng thì cút xéo ra nước ngoài mà sinh sống”

Lời nói này không chỉ đánh lạc hướng vấn đề, mà còn rất bất lịch sự, chuyên dùng để làm người đối diện tức giận, chứ chẳng có một chút logic nào trong đó cả.

 

6. “Nghèo là lương thiện / Giàu là bất chính”

Người ta có câu “vơ đũa cả nắm”, ấy chính là để chỉ việc lập luận cảm tính, khái quát cảm tính, mà không hề đưa ra logic hợp lý nào cả.

 

7. “Nước nào mà chẳng có tham nhũng”

Vì nước nào cũng có tham nhũng nên Việt Nam được phép có tham nhũng hay sao? Vì mọi người đều vượt đèn đỏ nên tất nhiên tôi cũng phải vượt đèn đỏ? Vì xã hội thiếu gì nghiện hút nên trong nhà có người hút chích cũng là bình thường?

 

8. “Nếu anh là họ mà anh làm được thì hẵng nói”

Đặt mình vào vị trí người khác là một tiêu chuẩn người xưa dùng để tu sửa bản thân, hướng vào bản thân tìm lỗi, là một nét văn hóa rất độc đáo của phương Đông. Tuy nhiên câu nói đó chỉ sử dụng khi một người tự răn mình, chứ không phải là một câu nói dùng trong tranh luận. Việc sử dụng nó trong tranh luận không chỉ là sự bịt miệng những phê bình của người khác, không giải thích các luận điểm của người khác, mà còn chứng tỏ rằng chúng ta đang phá hoại và lãng quên văn hóa truyền thống của chính mình.

 

9. “Tại sao anh dám nói chúng tôi sai? Anh là một tên phản động / dư luận viên”

Kiểu lập luận chụp mũ này mặc nhiên coi mình là đúng, họ là sai, và những người đồng quan điểm với họ cũng là sai. Nó không hề đưa ra một thứ logic nào, nhưng lại cắt ngang một cái giới tuyến, và tùy tiện định tội cho người khác.

Tất nhiên đây mới chỉ là những câu ngụy biện cơ bản nhất, thường thấy nhất. “Văn hóa ngụy biện” đã ngày càng xuất hiện thường xuyên hơn, muôn hình vạn trạng, và luôn ẩn giấu trong tư duy của người Việt. Vậy nguyên nhân của thói quen này là từ đâu?

Trong phần nhiều các lỗi ngụy biện thường gặp của người Việt, có một tâm lý cơ bản hiện rõ ra khi tham gia thảo luận, đó chính là tâm tranh đấu, hiếu thắng, và không hề tôn trọng người đối diện. Ngoài đó ra, chúng ta cũng hay bị ảnh hưởng của tâm lý đám đông, lợi dụng tâm lý đám đông để che đi trách nhiệm của bản thân mình.

Muốn tránh cách tư duy ngụy biện, chúng ta không những phải sửa lối tư duy vòng vo, thiếu suy nghĩ, mà còn phải sửa chính từ tâm thái của mình khi trao đổi và luận bàn về mọi việc. Điều cơ bản nhất khi tham gia tranh luận là có trách nhiệm trong lời nói của chính mình và biết tôn trọng người đối diện.

Tin tức liên quan

Nghệ thuật lắng nghe
Người biết ‘cúi đầu’ mới có thể ‘ngẩng đầu’
Ngoài vùng lịch sự
Hãy thành công trước khi cha mẹ của bạn già đi!
10 năm đi lang thang tôi đã nhận được gì?
Khi người ta ... chán sống
Ta đánh giá người khác thế nào thì cũng đánh giá bản thân thế ấy
Nghĩa gốc của “trâu già gặm cỏ non”, nửa câu sau lại càng kinh điển.
Nước chảy cuối dòng thành thác nước, người đến cùng đường người hồi sinh
Phút chiêm nghiệm cuộc đời
Sau 30 tuổi, nhất định phải dứt khoát vứt đi 5 thứ: Nhờ đó vận mệnh hanh thông, tinh thần thoải mái.
Khi lớn lên, ai cũng phải chịu trách nhiệm với khuôn mặt của mình
Hãy yêu thương khi còn có thể
Em bé dính đầy bùn lên xe buýt ai cũng coi thường, sau đó em nói một câu khiến tất thảy kinh ngạc và cảm động
Đừng tìm hạnh phúc.
Người hạnh phúc nhất không phải là người có những thứ tốt nhất
Bắt đầu lại
Những sự thật mà chúng ta buộc phải chấp nhận
Tuyệt đối không hoang phí thời gian vào những kẻ nói xấu bạn, hãy nhớ CẢ ĐỜI họ chỉ có thể đứng SAU LƯNG bạn mà thôi!
Tại sao bạn nên yêu quý bản thân nhiều hơn?
Ý nghĩa của tiền bạc
Sao lại dạy điều xấu, việc ác?
Sự thật nghẹn nước mắt lý do anh trai từ bỏ em gái khi ba mẹ qua đời
Ích kỷ, cái gốc của mọi tính xấu
Đừng dại dột làm 6 điều sau, đời bạn sẽ hạnh phúc hơn hẳn đấy.
4 thứ
Có tài cũng khổ, bất tài cũng khổ, chỉ có người đạo đức là an nhiên tự tại
Dốt mà không dám hỏi, không bao giờ khá nổi
Bốn giai đoạn của cuộc đời
Tiền là chỗ trốn chạy của bạn khỏi con người
Những lời vàng ý ngọc cải biến vận mệnh
Lựa chọn lương thiện không phải vì ta mềm yếu
Lời dạy của người xưa: ‘Cơm rau dưa là phúc! cơm rau dưa thì vui!’
Để sống thật, hãy biết dừng lại.
Theo đuổi sự đơn giản, thuần khiết nhưng càng trưởng thành, cuộc sống càng phức tạp
Tôn trọng và trân quý người khác chính là đang tạo phúc cho bản thân mình
Đời người thong dong, đâu cần phải vội vã. Ung dung là một loại trí tuệ
Người Việt nói dối: Con số và viễn cảnh
Tấm lòng bao dung lớn bao nhiêu, thành tựu lớn bấy nhiêu
Sau tuổi 50, có 10 điều cần nhớ kĩ để cuộc sống giữ được thăng bằng.
Bí quyết đối mặt với những người thích phán xét và chỉ trích
Giáo dục nhân cách là cách giáo dục mang lại trí tuệ và sự sáng suốt
Bàn về quyền phụ nữ và bình đẳng giới
Đàn ông Việt chả cần tự soi gương!
Lời không thể tùy miệng, việc không thể tùy tâm, giữ miệng và phòng tâm là 2 việc quan trọng nhất đời người
Bạn làm gì khi gặp chuyện thị phi?
Hạnh phúc ẩn sau sự không trọn vẹn
Mãn nguyện mới là hạnh phúc, là hương vị của tâm hồn
Nửa đời về sau, hãy học cách cúi mình và trở nên bình thản