Tin hot

Con gà cục tác ... Suy ngẫm

Tất nhiên là... lá chanh. Khổ cái kiếp gà, hùng dũng thế, ngoan hiền thế, thân thiện thế, có ích thế... vậy mà nhắc đến là người ta gắn ngay với... lá chanh.

Nhưng mà phải công nhận, các cụ ta tài thật. Phi lá chanh bất thành gà.

Chả biết cụ nào, tự đời nào, đã tìm ra cái công thức lá chanh thịt gà để tạo ra một món mà phàm là người Việt, từ giàu có đến nghèo khổ, từ thành thị đến nông thôn, đều từng được thưởng thức. Tôi chắc chắn thế, dù nó là một món thuộc hàng xịn, được phong lên thành cơm gà cá gỏi, nhưng lại cũng bình dân đến mức, ai ai cũng được thời chứ không như những món khác, thấy đấy nghe đấy nhưng chả bao giờ được ăn... 

Trước tết, một đài truyền hình địa phương mời tôi một cuộc trao đổi về gà cho chương trình ngày mới sáng mùng một tết. Câu cuối cùng biên tập viên hỏi tôi, giải thích xem tại sao người Việt lại chỉ cúng bằng gà. Tôi đã chọn một cách trả lời mà giờ vẫn cho là thỏa đáng, ấy là khen câu hỏi hay, và mời khán giả trả lời giúp. Cách trả lời này nó giúp có sự tương tác giữa người xem và chương trình.

Tôi tin ai là người Việt cũng biết cái tích con gà trống đã nhẫn nại kiên gan gọi mặt trời khi mà cả chục ông bị bắn rụng khiến các ông còn lại trốn hết. Mặt đất tối om, khi tất cả bất lực thì gà ra tay. Cái tiếng gáy vừa vui tươi, vừa kiêu dũng, vừa gọi mời ấy đã khiến một ông mặt trời ló ra và ở với chúng ta đến giờ.   

Bây giờ thấy rất ít gà hoa mơ. Thời tôi còn nhỏ, thấy mẹ đi chợ toàn chọn hoa mơ để mua. Trong đàn thì những con hoa mơ cũng được chọn để giống, các con còn lại lần lượt... lên đĩa khi nhà có việc.

Tất nhiên hoa mơ là chỉ gà mái, còn gà trống, thì dứt khoát phải tía, hoặc đỏ tía, nó mới là gà trống. Tôi cũng vẫn còn nhớ câu ca dao truyền từ đời nào, mà giờ hình như ít được nhắc: “Gà đen chân trắng mẹ mắng cũng mua, gà trắng chân chì mua chi giống ấy”. Thực ra là chân vàng, chắc để cho vần nên chệch ra là trắng, tôi thấy người ta chọn gà chân vàng nhiều hơn chân đen.

Con gà giúp cho các gia đình người Việt rất nhiều, nhất là khi có khách, có việc. Nhơ nhỡ thì quả trứng rán, đậm hơn thì thịt con trống choai với công thức giản dị: “Cổ cánh băm viên, gan lòng nấu miến…”.

Mẹ tôi bao giờ cũng nuôi gà để giỗ hoặc tết. Cứ căn cách năm sáu tháng là mẹ gầy một đàn. Cứ tính mỗi mâm một con mà thả. Đến lúc có việc, chỉ việc nhốt chúng lại, xong. Một số nhà còn tính toán để thiến gà ăn tết. Những con gà thiến béo mầm, nặng trình trịch thường được để dành đến tết. Gà thiến thơm thịt, mềm, béo mà không ngán.   

Luộc gà tưởng dễ nhưng té ra cũng khá khó. Các bà mẹ thử con dâu ngày mới về bằng cách bảo con làm ba món, rất dễ, là luộc gà, luộc rau muống và... rang lạc. Ấy đơn giản thế mà lại không phải ai cũng biết làm.   

Tôi từng thấy các cụ luộc gà để cúng. Ông gà được nuôi riêng, chừng 3 cân. Sau khi được làm rất sạch thì... uốn thế, rồi cho ông đứng vào cái mâm. Và khi ấy luộc bằng cách... dội nước sôi lên người, kỳ cho chín đều thì thôi.   

Tôi thì đơn giản hơn. Kiếm cái nồi to, thả gà từ khi nước lạnh. Đun cho sôi sủi thì lửa thật lom đom. Mươi lăm phút tùy tuổi gà thì tắt, đậy nguyên vung. Mươi lăm phút nữa thì rước ông ra chậu nước sôi để nguội. Bảo đảm mười con như chục, khít lịt nồng nàn, tăm tắp và khêu gợi... 

Con gà luộc đẹp là phải da liền thịt. Chín thịt nhưng tủy còn hồng thì miếng gà mới chắc. Khi chặt thì phải thớt nặng, dao phải thật sắc, chặt miếng nào ra miếng ấy. Rồi xếp vào đĩa, cũng là một kỳ công, để khi úp từ đĩa này sang đĩa kia, trông như ông gà đang phủ phục trên đĩa.    

Lá chanh phải là bánh tẻ, rửa sạch rồi xắt. Phải làm sao nó như sợi thuốc lào là ổn. Cái đĩa gà vàng ươm da thế, loăn xoăn những sợi lá chanh thái chỉ rắc lên trên, chỉ nhìn thôi đã thổn thức con tì con vị, đã hoang mang rằng tại sao thượng đế đã sinh ra gà lại sáng tạo ra lá chanh để con người giờ cứ phải khốn khổ trong cái khoái cảm hòa hợp đến như đã trai tài thì phải gái sắc vậy, đã Chí Phèo phải có Thị Nở vậy...   

Thường thì ông gà luộc xong được đặt hùng dũng nguyên con trong đĩa để cúng. Nhưng cũng có nơi thì chặt ra đĩa mới cúng.

Tùy, các cụ thể tất hết, đằng nào chả là... gà. Nhưng cái món lòng thì khác. Có nơi làm gà vất lòng. Đúng là kiểu ẩm thực hời hợt và vô tâm. Hãy làm sạch nó, rồi chế biến. Nếu bắt buộc phải luộc nguyên con để cúng thì chả nói làm gì, nhưng nói thật, lòng luộc rồi chế biến là hỏng, hỏng nặng. Phải thái khi nó còn sống, ướp hành tiêu mắm muối xong xào sơ, rồi nấu miến, xào mướp hay đổ vào cháo thì lúc ấy miếng lòng nó vừa mềm vừa ngọt

Chưa ai tính xem cứ chiều 30 tết thì ở Việt Nam ta bao nhiêu con gà bước vào đĩa. Rồi mùng một nữa. Các ông gà, chỉ ông nhé, vươn cánh hiên ngang, mồm ngậm hoa trong thế… kê thăng, dưới trầm mặc khói hương, bên cạnh mâm ngũ quả, làm thành một bản sắc tết Việt, không thể lẫn, dẫu trong thế giới phẳng ngày nay…

Văn Công Hùng

Tin tức liên quan

Thông minh là một loại năng lực sinh tồn; còn trí tuệ là một loại cảnh giới của tâm hồn.
Học cách sống cao thượng
Câu hỏi quan trọng nhất trong cuộc đời: ‘Nỗi đau nào bạn muốn trải qua?’
Hạnh phúc không thể tìm thấy nếu không có đạo đức!
Tiêu tiền là một môn nghệ thuật: Bạn tiêu tiền thế nào, sẽ có mệnh thế ấy!
Bí mật sau nụ cười khóe miệng của người Nhật: Cười khi vui, cười khi sợ hãi, cười cả khi... chồng con vừa chết
Cuộc đời hoàn hảo
Biết cách BUÔNG là người khôn ngoan, nhưng tuyệt đối không được vứt bỏ 7 nguyên tắc sống
Đừng ép mình phải làm hài lòng mọi người
Nếu gặp được người này, hãy giữ chặt bởi họ sẽ mang may mắn và phúc báo đến cho bạn
Những việc người xưa dạy nên làm để không phải hối hận trong cuộc đời
Những việc gây tiếc nuối trong suốt đời người: Hãy xem bạn có mắc phải việc nào không!
Con người, bại bởi chữ NHÀN; vượng ở chữ CẦN; bất an bởi chữ BỊ
Tại sao nhiều người học giỏi không thể thành công khi vào ‘trường đời’?
Một góc nhìn về
Luôn ghi nhớ điểm tốt của người khác thì phúc khí tự nhiên sẽ đến!
Thấu hiểu 18 nghịch lý này, sẽ không bao giờ hỏi vì sao mình khổ
Soi gương đời
Làm sao để sống cuộc đời hạnh phúc?
Cuộc sống xoay vần, cho đi yêu thương sẽ nhận về yêu thương
Đi tìm định nghĩa về đẹp
Sống biết đủ là cách sống trí tuệ
Đời người có 4 chữ “Đừng” và có 6 điều không thể chờ đợi
Sức mạnh của nụ cười.
Bài học của người cha dạy con từ 3 tô mì tôm trứng
Ngốc một chút, hồ đồ một chút thì có nhiều phúc khí hơn một chút
8 câu nói vừa thâm vừa thấm, đọc để hiểu hơn về cuộc đời
Hay phàn nàn sẽ chỉ khiến cuộc đời ta ngắn lại
Làm người, 1 không cười, 2 không nói, 3 không ầm
Cuộc đời xô bồ, toan tính & không tránh khỏi những lúc thấy chán nản và mệt mỏi. Khi ấy hãy nhớ 5 CHỮ VÀNG này!
Cẩn ngôn là sự hàm dưỡng hiếm có
Đời người có 4 việc tuyệt đối không nên làm, phạm phải là ân hận
10 câu nói của người xưa nói tận trí tuệ đời người: Đưa đò đưa tới bờ bên kia, xây tháp phải xây tới đỉnh
Đáng ngẫm: 9 câu nói của một người già…
Nhận diện 4 thói quen điển hình của người… ngu
Hạnh phúc là một sự lựa chọn
3 tai hoạ đời người: “Nhân bại do lười biếng, sự bại do kiêu ngạo, gia bại do hoang phí”
Quá khứ dù tốt cũng đã qua, tương lai có gian nan vẫn phải tiến tới
Đời người chỉ gói gọn trong 10 điều
Nước sâu thì chảy chậm, người khôn thì nói ít: Chỉ có kẻ ngốc mới dùng miệng làm vũ khí tấn công mọi người
Tầm gửi.
Tự hiểu mình hơn qua lễ hội
Năm mới khắc ghi: Bình dị mới là chân thành, khỏe mạnh mới là phúc lộc
Đừng cầm bản đồ của người khác để dò đường cho mình
Chưa bao giờ 'hai mặt đồng tiền' lộ rõ như hiện nay
Vòng nguyệt quế cho người thua cuộc
Kẻ thù không ở người ngoài, mà tiềm ẩn bên trong ta
Hãy bước chậm lại
Cách nhìn người lưu truyền ngàn năm ai cũng phải biết
Tôi lười biếng nhưng tôi là người thành công