Tin hot

Giáo dục vu lan Tâm và tín

 Vu Lan là ngày báo hiếu. Chữ hiếu trong đạo Phật quan trọng đến nỗi chính đức Phật là người làm gương. Phật nói: Phật ra đời là để làm năm việc: chuyển pháp luân, độ cha mẹ, đem đức tin lại cho những kẻ không có đức tin, ai chưa có chí nguyện bồ tát thì làm cho họ có, và thọ ký làm Phật cho bồ tát. Phật nói như thế để trả lời cho tôn giả Ưu Tùy Ca Diếp khi tôn giả thấy ngài xoay người lại, ngồi hướng về kinh thành Ca Tỳ La Vệ. Phật sắp trở về lại vương quốc để thuyết pháp cho cha sau khi chuyển pháp luân. Phật sẽ lên cung Đao Lợi để thuyết pháp cho mẹ.

Kinh Vu Lan kể chuyện ngài Mục Kiền Liên dùng thần thông tìm mẹ và thấy mẹ đang lâm vào cảnh đói khát của ngạ quỷ dưới địa ngục. Ngài dâng bát cơm cho mẹ, cơm chưa đến miệng đã biến thành lửa. Chuyện ngài Mục Kiền Liên cứu mẹ ở địa ngục đã đi vào máu huyết của văn hóa Việt Nam. Ở đây, chúng tôi chỉ nhắc lại một chi tiết ít thấy ai nhắc đến bởi vì tưởng như không có gì. Đây, kinh Vu Lan ngay đoạn đầu:

Khi ấy tôn giả

Đại Mục Kiền Liên

Mới thành tựu được

Sáu thứ thần thông

Muốn cứu cha mẹ

Đền đáp ân đức

Sinh thành dưỡng dục.

Mới thành tựu được... Ngài Mục Kiền Liên vừa thành tựu được thần thông thì nghĩ ngay đến cha mẹ. Đây không phải là chi tiết. Lại càng không phải là lòng ích kỷ, tham lam riêng cho cha mẹ mình. Đây chính là căn bản của đạo Phật và ngài Mục Kiền Liên làm chính cái việc mà Phật làm và Phật nói. Tại sao chứ “mới” quan trọng như thế trong câu kinh? Tại vì rất nhiều lẽ mà sau đây là hai lẽ chính. Thứ nhất, trong đạo Phật, thân người là rất quý, bởi vì chỉ làm người mới có thề giải thoát được, mà ai đem lại thân người cho ta nếu không phải là mẹ cha? Thứ hai, trong đạo Phật, ngoài cha mẹ ở đời này, còn có cha mẹ trong vô vàn kiếp trước, bởi vậy hiếu với cha mẹ tức là hiếu với chúng sinh. Đức Phật hiếu như thế với chúng sinh. Các bồ tát cũng vậy, mà ngài Mục Kiền Liên là hình ảnh. Chúng sinh của các ngài không phải chỉ ở trần gian mà còn ở trong cả địa ngục. Bởi vậy, đừng thấy dân gian cúng cô hồn ngày rằm tháng bảy mà cười dân gian mê tín. Hãy nhìn nắm tay đang vãi thức ăn tượng trưng trước sân nhà với cái nhìn của trí tuệ và của lòng thương, và hãy chắp thêm cho trí tuệ và lòng thương đôi cánh của tưởng tượng để bay theo thần thông cua ngài Mục Kiền Liên vào chén cơm đang bốc lửa, hãy nhìn như vậy và sẽ thấy thần thoại có khi còn thực hơn cả thực tại sờ sờ trước mắt.

Ngày rằm tháng bảy là ngày Vu Lan báo hiếu. Ngàn rằm tháng bảy còn là ngày Phật Hoan Hỷ. Tại sao Phật vui trong ngày đó? Bởi vì đó là ngày tăng chúng tự tứ. Sau ba tháng an cư, Phật họp chúng tăng lại để “tự tứ”, nghĩa là để sửa lỗi cho nhau và cùng sám hối lỗi. Sám hối như vậy thì tâm thanh tịnh; thấy chúng tăng thanh tịnh, làm sao phật không vui?

Ở đây, chính Phật cung là người làm gương. Nói theo thuật ngữ bây giờ, Phật là người... dân chủ số một. Kinh Tăng A Hàm kể như sau, xin tóm tắt:

Bấy giờ, ngày rằm tháng bảy, đức Thế Tôn trải tọa cụ ngồi giữa chỗ đất trống. Các vị tỷ kheo ngồi chung quanh ngài. Ngài bảo tôn giả A Nan đánh kiền chùy lên. Ngài dạy: hôm nay là ngày tự tứ và tự tứ là làm sạch thân miệng ý. Cứ hai vị tỷ kheo đối diện với nhau mà tự trình bày nhược điểm của hành vi và xin tha thứ lỗi lầm. Thế Tôn nhìn tăng chúng và nói: hôm nay tôi tự tứ: tôi có lỗi với ai không? Thân miệng ý của tôi có phạm lỗi gì không? Đức Thế Tôn hỏi ba lần như vậy. Tôn giả Xá Lợi Phất đứng dậy: Bạch đức Thế Tôn, tăng chúng quan sát Như Lai, không thấy có lỗi gì về thân miệng ý. Như Lai cũng không có lỗi gì với ai. Còn về phần con, con xin hướng về Như Lai mà tự trình bày: con có lỗi gì với Như Lai và tăng chúng không? Đức Thế Tôn bảo: Xá Lợi Phất, tôn giả không có hành động gì phi chánh pháp nơi thân miệng ý. Tôn giả Xá Lợi Phất lại thưa: Bạch đức Thế Tôn, tất cả tỷ kheo ở đây cũng muốn tự tứ: tất cả tỷ kheo ở đây có lỗi gì với Như Lai không?

Phật và các vị A La Hán quanh Phật là những bậc đã sạch thân miệng ý, vậy mà các ngài còn đem chính mình ra để tất cả xét lỗi. Không biết có vị giáo chủ nào khác hành động như vậy chăng? Có cách nào khác làm sạch ngã mạn giản đơn mà rốt ráo như thế hay không? Tự tứ là ngày làm sạch đã đi vào giới luật. Làm sạch thì giải thoát. Đạo Phật chỉ nhắm môi mục đích đó thôi.

Ngày nay, mỗi khi nghe bàn đến vấn đề giáo dục, chúng tôi không khỏi nghĩ đến tinh thần tự tứ. Nếu giáo dục được quan niệm một cách chật hẹp, như là chuyển giao kiến thức, tự tứ vẫn có thể là mẫu mực như thường. Bởi vì kiến thức là gì nếu không được đánh giá thường xuyên để trút bỏ cái sai, lọc khỏi cái lầm? Tinh thần khoa học là gì nếu không phải là luôn luôn tự nghi ngờ, tự chất vấn, tự phê phán? Có ai chẳng biết khoa học xã hội phân biệt rất rõ kiến thức khoa học với kiến thức ý thức hệ?

Nếu giáo dục được quan niệm rộng rãi hơn, như có liên quan đến vấn đề rèn luyện nhân cách, tinh thần tự tứ lại càng mẫu mực hơn nữa. Ngày trước, luân lý Nho giáo của Quốc Văn Giáo Khoa Thư có kể chuyện nhà hiền triết và hai lọ đậu đen, đậu trắng. Hễ ông làm điều gì xấu thì ông thả vào lọ một hạt đậu đen; hễ ông làm điều gì tốt, ông thả vào lọ kia một hạt đậu trắng. Lúc đầu đậu đen nhiều hơn đậu trắng; dần dần đậu trắng nhiều hơn đậu đen. Tự tứ cao hơn thế nhiều lắm, bởi vì cả triết lý tương quan của đạo Phật nằm trong đó: tương quan giữa cá nhân và đoàn thể, tương quan giữa bên trong và bên ngoài, tương quan giữa hình thức và nội dung, tương quan giữa mình và người, người sửa lỗi mình, mình sửa lỗi người, mình sửa lỗi mình, giúp nhau đề giúp chính mình, để sống sáng như gương với mình và với người. Và như thế để làm gì? Để giải thoát, mục đích tối hậu của giáo dục Phật giáo.

Suy nghĩ rộng ra từ tự tứ đến giáo dục, Vu Lan cũng là tấm gương giáo dục của Phật giáo.

Cao Huy Thuần

Tin tức liên quan

Có đức mặc sức mà ăn, ý nghĩa lời dân gian truyền dạy
Hạnh phúc trong tâm ta
Đạo đức về sự kiềm chế
Bỏ ngay những điều này nếu muốn vận mệnh tươi đẹp, phúc báo dài lâu.
Hiểu về cái lẽ 'vô thường' của cuộc sống
5 cái
Điều quan tâm của thiên sứ
66 lời Phật dạy về cuộc sống
Tùy duyên mà bất biến.
Những điều sau đây không được nói bừa
Đức Phật nói: ‘Đời người là bể khổ’, vậy làm gì để hết khổ?
Phẩm chất cần thiết giúp con người thay đổi số mệnh
Đi tìm những ẩn ức tâm linh trong ngày Rằm tháng 7 ở châu Á
Cách chuẩn bị mâm cỗ cúng gia tiên, cúng chúng sinh Rằm tháng 7 chuẩn nhất
Vị trí và hướng CHUẨN NHẤT đặt mâm lễ cúng cô hồn rằm tháng 7?
Một cơn nóng giận thiêu ngàn công đức, kiểm soát thân tâm phúc báo mới nhiều
Cô gái hỏi vì sao còn vương vấn, câu trả lời của Phật khiến chị em tỉnh ngộ
Mùa Vu Lan báo hiếu: Hoa hồng tặng Mẹ - Hương thơm gửi Cha
Tháng 7 âm lịch - Tháng của vong linh và những điều kiêng kỵ mà bạn nên biết
Hỷ xả
Mệnh do trời, vận tùy tâm, còn phong thủy thực ra tiềm ẩn ở 3 điểm cơ trên thể bạn: Xin tuyệt đối đừng phá hủy!
Gặp được một người tri kỷ trong đời cũng là quá đủ
Vài suy nghĩ về hiếu trong đạo Nho và đạo Phật
Quan điểm của Phật giáo về linh hồn và nghiệp báo
Đời người muốn bình an, hưởng phúc chỉ cần làm điều này là đủ
Dù gặp phải chuyện gì, đọc bài viết này xong bạn sẽ thấy không còn oán trách hay đau khổ nữa!
Suy ngẫm về sự thất bại trong cuộc đời.
Nguyên tắc tìm người tri kỷ trong cuộc đời.
Làm người đừng quá cứng nhắc, làm việc đừng quá tuyệt tình
Bạn là chính mình nhưng tốt đẹp hơn nhờ làm theo những hướng dẫn này
Cổ nhân dạy: 9 đạo lý nhân sinh vượt trên cả phong thủy
Sống sao cho vừa lòng người?
Để sống vui vẻ hơn, hãy bắt đầu bằng việc suy nghĩ về cái chết
Phụ nữ phải làm gì để trọn đời hưởng phúc, vận mệnh suôn sẻ?
Trên đời có 4 điều Phật nói rằng sẽ không tồn tại vĩnh cửu
Tội nào nặng nhất, nghiệp báo đáng sợ nhất?
Thiền sư Thích Nhất Hạnh và những bài học sâu sắc giúp cuộc sống hạnh phúc
Vì sao chọn nhà nên tránh mồ mả
Thanh lọc tâm để an lạc
Chịu thiệt không phải là ngốc mà là cảnh giới của từ bi và trí huệ.
Những điều ngu muội trong ứng dụng phong thuỷ tại Việt Nam
Nghĩ về văn hóa tâm linh và tín ngưỡng ngày nay
Người Việt đến chùa để làm gì?
Nghiệp và số mệnh đồng hay khác?
Đức Phật dạy 3 cảnh giới hạnh phúc, ai cũng nắm trong tay nhưng đều bỏ quên
Vì sao Thượng Đế lại không
Quan niệm của Đức Đạt Lai Lạt Ma về một đời sống đạo đức
Hãy suy ngẫm về cái chết của chính mình